تاریخچه 12 اصل انیمیشن
12 اصل انیمیشن در سال 1981 توسط دو انیماتور استودیو Walt Disney Animation Studios یعنی Ollie Johnston و Frank Thomas معرفی شدند. آنها این اصول را در کتاب مشهور خود با عنوان The Illusion of Life: Disney Animation منتشر کردند. پیشنهاد میکنم مقاله اصول انیمیشن: روند حرکت، پیش حرکت، دنباله حرکت را هم مطالعه کنید.
این اصول بر پایه تجربیات انیماتورهای دیزنی از دهه 1930 شکل گرفت؛ زمانی که آنها تلاش میکردند شخصیتهای کارتونی را بهگونهای متحرک کنند که از قوانین فیزیک واقعی پیروی کنند. علاوه بر فیزیک، مفاهیم انتزاعیتری مثل زمانبندی احساسی نیز در این اصول گنجانده شد.
با اینکه از انتشار کتاب بیش از چهار دهه میگذرد و تکنولوژی انیمیشن متحول شده، اما این اصول همچنان ستون فقرات انیمیشن مدرن هستند؛ از فیلمهای سینمایی گرفته تا طراحی وب و موشنگرافیک.
اگر این 12 اصل را بهدرستی به کار بگیرید، میتوانید انیمیشنهایی خلق کنید که برای مخاطب زنده و باورپذیر به نظر برسند؛ درست مانند شخصیتهای ماندگار دیزنی.
در ادامه، هر اصل را بهصورت دقیق بررسی میکنیم.
1. انعطافپذیری و فشردگی (Squash and Stretch)
مهمترین و بنیادیترین اصل در انیمیشن. این اصل برای القای وزن و انعطافپذیری به کار میرود. مثلاً یک توپ در حال پرش را تصور کنید. وقتی به زمین برخورد میکند، پهن و فشرده میشود و هنگام اوج گرفتن کش میآید. این اغراق در ظاهر، باعث میشود مخاطب نیروی وارد شده را حس کند. نکته کلیدی این است که حجم جسم باید حفظ شود؛ اگر ارتفاع افزایش پیدا میکند، عرض باید کاهش یابد.
2. پیشآگاهی (Anticipation)
پیشآگاهی حرکتی است که قبل از یک حرکت اصلی اتفاق میافتد و مخاطب را برای آن آماده میکند. مثلاً فوتبالیستی که میخواهد ضربه بزند، ابتدا پای خود را عقب میبرد. یا گلفبازی که پیش از ضربه، چوب را به عقب میکشد. این اصل فقط برای حرکات ورزشی نیست؛ حتی نگاه کردن به شیء قبل از برداشتن آن هم نوعی پیشآگاهی است.
پیشآگاهی فقط مربوط به حرکات ورزشی نیست. نگاه کردن شخصیت به شیئی که قرار است بردارد یا واکنش نشان دادن پیش از ورود شخصی دیگر به صحنه نیز نمونهای از این اصل است.
3. Staging (صحنهپردازی)
در این اصل، انیماتور نقش کارگردان را ایفا میکند. باید تصمیم بگیرد دوربین کجا قرار بگیرد، تمرکز روی کدام عنصر باشد، شخصیتها در چه موقعیتی قرار گیرند و چه عملی انجام دهند. چه شخصیتها کارتونی باشند و چه واقعگرایانه طراحی شده باشند، صحنهپردازی اهمیت زیادی دارد و گاهی دستکم گرفته میشود.
هدف این است که توجه مخاطب دقیقاً به عناصر مهم داستان جلب شود. نورپردازی، قاببندی، ترکیببندی و حذف عناصر اضافی ابزارهایی هستند که به پیشبرد داستان کمک میکنند.
4. Straight Ahead Action & Pose to Pose (حرکت پیوسته و طراحی بر اساس فریمهای کلیدی)
Straight Ahead and Pose to Pose
این اصل در واقع شامل دو رویکرد متفاوت در طراحی انیمیشن است. در روش حرکت پیوسته، انیماتور فریمها را از ابتدا تا انتها پشتسرهم طراحی میکند. این روش برای صحنههای اکشن مناسب است زیرا حرکت بسیار روان ایجاد میکند، اما کنترل دقیق تناسبات سختتر میشود.
در روش Pose to Pose، ابتدا فریمهای کلیدی طراحی میشوند و سپس فریمهای میانی تکمیل میگردند. این روش برای صحنههای احساسی و دراماتیک مناسبتر است زیرا ترکیببندی و موقعیت شخصیتها بهتر کنترل میشود.
در انیمیشن کامپیوتری، مشکلات مربوط به تناسبات در روش حرکت پیوسته کمتر شده، زیرا نرمافزارها میتوانند فریمهای میانی را بهصورت خودکار تولید کنند.
5. Follow Through & Overlapping Action (دنبالکردن حرکت و همپوشانی)
این دو اصل باعث میشوند حرکتها طبیعیتر و واقعیتر به نظر برسند. Follow Through به این اشاره دارد که وقتی شخصیت متوقف میشود، همه بخشهای بدن او همزمان نمیایستند. مو، لباس یا اندامها ممکن است کمی دیرتر حرکت را متوقف کنند.
Overlapping Action نشان میدهد که بخشهای مختلف بدن با سرعتهای متفاوت حرکت میکنند. مثلاً هنگام دویدن، موها و لباس با تأخیر نسبت به بدن حرکت میکنند.
6. Ease In & Ease Out (آهسته شروع شدن و آهسته متوقف شدن)
در دنیای واقعی، اجسام برای شروع حرکت نیاز به شتاب گرفتن دارند و پیش از توقف نیز سرعتشان کاهش مییابد. برای نمایش این موضوع در انیمیشن، در ابتدای حرکت و انتهای آن فریمهای بیشتری طراحی میشود. این کار باعث طبیعیتر شدن حرکت میشود. a car on the road
7. Arcs (قوسها)
در زندگی واقعی، بیشتر حرکات از مسیرهای قوسی پیروی میکنند و رعایت همین قوسهاست که به انیمیشن حس واقعگرایی میدهد. انیماتورها برای خلق حرکت طبیعی، چه در چرخش اندامها و چه در پرتاب یک جسم، باید این مسیرهای منحنی را در نظر بگیرند؛ زیرا حرکتهای مستقیم و شکسته اغلب مصنوعی و ناهماهنگ به نظر میرسند. در انیمیشن سنتی، هنرمندان این قوسها را بهصورت راهنمای موقت روی کاغذ ترسیم میکردند تا سیالیت حرکت حفظ شود. سرعت و زمانبندی نیز نقش مهمی دارند؛ گاهی حرکت آنقدر سریع است که قوس به شکل محوشدگی دیده میشود. این اغراق عمدی، که به «لکه انیمیشن» معروف است، برای نمایش سرعت غیرواقعی یا ایجاد حس طنز به کار میرود. چاک جونز از استادان این تکنیک بود و در آثار Looney Tunes بارها از آن بهره برد؛ رویکردی که حتی در The Simpsons نیز دیده میشود. اصل قوسها یکی از مباحث مهم در 12 اصل انیمیشن است که به طبیعیتر شدن حرکت کمک میکند.
8. Secondary Action (حرکت ثانویه)
این اصل از 12 اصل انیمیشن با افزودن لایهای مکمل به حرکت اصلی، به تقویت و برجستهسازی کنش محوری صحنه کمک میکند. جزئیات ظریفی مانند نحوه چرخش دستها هنگام راه رفتن یا تغییرات کوچک در حالت بدن، به شخصیتها عمق میبخشد و آنها را طبیعیتر و باورپذیرتر نشان میدهد.
کنشهای ثانویه زمانی مؤثر هستند که در خدمت حرکت اصلی باشند و تمرکز مخاطب را منحرف نکنند. در چنین شرایطی، این حرکات تکمیلی میتوانند به صحنه انرژی، ریتم و حیات بیشتری بدهند و تجربه دیداری را غنیتر کنند.
9. Timing (زمانبندی)
زمانبندی صحیح باعث میشود حرکتها باورپذیر باشند. یک جسم سنگین کندتر واکنش نشان میدهد، در حالی که جسم سبک سریعتر حرکت میکند. تعداد فریمها تعیینکننده سرعت حرکت است؛ هرچه فریم بیشتر باشد، حرکت کندتر دیده میشود.
10. Exaggeration (اغراق)
اغراق هنری ظریف و تأثیرگذار است و انیماتورهای Disney در بهکارگیری آن مهارت ویژهای دارند. بسیاری از اصول انیمیشن بر پایه واقعگرایی شکل گرفتهاند و اغراق نیز از همین منطق پیروی میکند؛ اما اگر کاملاً به واقعیت محدود بمانیم، نتیجه ممکن است بیش از حد عادی و حتی کسلکننده به نظر برسد.
رویکرد دیزنی این بود که حرکت و احساسات به واقعیت نزدیک باشند، اما کمی فراتر بروند؛ بهگونهای که شخصیتها برجستهتر شوند و صحنهها جذابیت بیشتری پیدا کنند، حتی اگر این کار از مرز واقعگرایی عبور کند.
نمونه کلاسیک اغراق در انیمیشن، «افتادن فک» است. وقتی شخصیتی شگفتزده یا عاشق میشود، بهجای نمایش یک دهان کمی باز، انیماتورها دهان او را به شکلی اغراقآمیز تا نزدیکی زمین پایین میآورند. این بزرگنمایی، احساس را واضحتر و اثرگذارتر منتقل میکند.
11. Solid Drawing (طراحی حجمی)
طراحی جامد در انیمیشن یکی از اصول چالشبرانگیز است، مخصوصاً در انیمیشن سنتی. دلیلش این است که باید شخصیتها و اشیا را سهبعدی نشان دهید و به آنها وزن و حجم بدهید. شرکت در کلاسهای هنری میتواند کمک کند تا درک بهتری از وزن، تعادل، جاذبه، نور و سایه پیدا کنید. جانستون و توماس در کتاب «توهم زندگی» دربارهی خطر ایجاد «دوقلوها» هشدار میدهند؛ یعنی زمانی که دو طرف شخصیت دقیقاً شبیه هم هستند و باعث میشود شخصیت بیجان به نظر برسد.
12. Appeal (جذابیت)
آخرین اصل از ۱۲ اصل انیمیشن، جذابیت است و یکی از مهمترین اصول محسوب میشود. در فیلم، تلویزیون و تئاتر، کارگردانها میخواهند شخصیتها کاریزماتیک باشند. فرقی نمیکند شخصیت قهرمان باشد یا شرور؛ باید طوری طراحی شود که بیننده بخواهد داستانش را دنبال کند.
انیماتورها باید به همهی ساختههای خود جذابیت بدهند، چه یک کرم ابریشم کوچک باشد و چه یک اژدهای بزرگ و ترسناک. هیچ فرمول مشخصی برای جذابیت وجود ندارد، اما طراحی چهره گرد و کودکانه میتواند حس دلنشینی ایجاد کند، در حالی که قهرمانان معمولاً ویژگیهای قوی، زاویهدار و متقارن دارند.
مثال خوب این اصل، شخصیت برونو در فیلم Encanto است. او در ابتدای فیلم، گوسفند سیاه مرموز خانواده است و به همین دلیل توسط خانواده طرد شده و به شکل چهرهای سایهدار و خمیده نشان داده میشود تا ترسناک به نظر برسد. اما وقتی خواهرزادهاش میرابل او را ملاقات میکند و واقعیت شخصیتش مشخص میشود، چهرهاش کامل نمایان شده و با چشمهایی گشاده و رفتاری مهربان، بسیار دلسوز و جذاب جلوه میکند. جذابیت برونو با تغییر نقشش تغییر میکند و انیماتورها در به تصویر کشیدن این نکته عالی عمل کردهاند.
چرا ۱۲ اصل انیمیشن مهم هستند؟
۱۲ اصل انیمیشن مهم هستند چون ترکیب آنها باعث میشود انیمیشنها واقعی و باورپذیر به نظر برسند. حتی وقتی از تخیل استفاده میکنید، باید قوانین جاذبه و فیزیک را هم در نظر بگیرید. رعایت نکردن این اصول باعث میشود شخصیتها و حرکات آنها غیرقابل قبول و کمجذاب شوند، چه طراحیشده با دست باشند و چه سهبعدی.
چه کسی ۱۲ اصل انیمیشن را اختراع کرد؟
این اصول توسط Ollie Johnston و Frank Thomas، دو تن از نه پیرمرد معروف دیزنی، ایجاد شدند. این گروه، اصلیترین انیماتورهای استودیو بودند و حتی Walt Disney آنها را «نه پیرمرد» صدا میکرد. در سال ۱۹۸۱، جانستون و توماس کتابی با عنوان «توهم زندگی: انیمیشن دیزنی» منتشر کردند. آنها سالها از این اصول استفاده میکردند، اما این کتاب اولین بار بود که دنیا را با این اصول آشنا کرد.
